مجموعه فیلم مستند خاطرات روستا

فرهاد ورهرام عضور شورایعالی انسان شناسی و فرهنگ مجموعه فیلم مستند خاطرات روستا

مجموعه فیلم مستند خاطرات روستا

درباره مجموعه فیلم مستند خاطرات روستا
«دولت ايران براي نخستين‌ بار در ارديبهشت 1314 در بند هفتم اساسنامه فرهنگستان اول به امر مردم‌شناسي توجه كرد. در سال 1315فعاليت‌هاي اداره نوپاي مردم‌شناسي آغاز گرديد و در سال 1316 اساسنامه موسسه به تصويب شوراي عالي معارف رسيد و اندكي بعد هم به «بنگاه مردم‌شناسي» تغيير نام داد.محمد‌علي فروغي، غلامرضا رشيد ياسمي، ويليام هازآلماني، مسعود كيهان، دكتر قاسم غني، دكتر شفق،نصرالله فلسفي، علي هانيبال و كوهي كرماني، كارگزاران، مشاوران علمي و كارشناسان آن بودندمهمترين دستاوردهاي بنگاه مردم‌شناسي در سال¬هاي 1315-1330 ، بنياد موزه مردم‌شناسي و گردآوري نزديك به 4 تا 5 هزار برگ يادداشت مردم نگاري توسط دانش‌آموزان و آموزگاران بود كه بازمانده‌هاي آنها تا به امروز حفظ شده است. در آغاز دهه 1330 با تشكيل اداره كل هنر‌هاي زيباي كشور در وزارت فرهنگ، به تدريج مطالعات مردم‌شناسي از كار موزه مردم‌شناسي جدا شد و نخستين مجله تخصصي «مردم‌شناسي» در سالهاي 1335 - 1338به همت علي هانيبال از سوي اين اداره كل منتشر شد. در سال 1337 دكتر صادق‌كيا «اداره فرهنگ عامه» را ساماني بخشيد و با گزينشو آموزش پژوهشگران جوان توانست در دهه 1340 مطالعات منظم و علمي مردم‌شناسي ايران دردو حوزه تاريخي و ميداني را عملي سازد. دستاورهاي پژوهشي اين دورانِ اداره فرهنگ عامه در «مجله هنر ومردم» و يا به صورت كتاب منتشر گرديد و يا در آرشيو مردم‌شناسي بايگاني شد. در سال 1352 سازمان اداري و علمي اداره فرهنگ عامه گسترش يافت و به عنوان «مركز ملي پژوهش‌هاي مردم‌شناسي و فرهنگ عامه ايران» در درون وزارت فرهنگ و هنر به كار خود ادامه داد. مركز ياد شده تا سال 1357 در حال توسعه بود و توانست به‌عنوان يك مركز علمي موردتوجه مراكز بين‌المللي قرار بگيرد و در حوزه‌هاي انسان‌شناسي زيستي، مردم‌شناسي تاريخي، مطالعات ميداني و مطالعات ايلات و عشاير ايران، مطالعه جامعه شهري و همكاري با پژوهشگران خارجي فعالیت عمده ای داشته باشد
پس ازانقلاب اسلامي و تحولات اداري پس از آن،به ويژه فروپاشي وزارت فرهنگ¬وهنر، «مركز پژوهش‌هاي مردم‌شناسي و فرهنگ عامه» با نام «مركز مردم‌شناسي ايران» وابسته به وزارتخانه‌هاي فرهنگ و آموزش‌‌عالي، سپس فرهنگ وارشاد اسلامي و سرانجام سازمان ميراث فرهنگي كشور، سازمان خود را حفظ كرد. تا اينكه در سال 1367قانون اساسنامه سازمان ميراث فرهنگي به تصويب مجلس رسيد و اندكي بعد در سال 1369 شوراي گسترش آموزش‌عالي با تبديل آن بهپژوهشگاه موافقت خود را اعلام كرد و بدين ترتيب ميراث مردم‌شناسي ايران در پژوهشكده مردم‌شناسي تداوم يافت.»


طرح موضوع
تا کنون در مراکز پژوهشی و دانشگاهی و یا طرح های مطالعاتی موسسه های تحقیقاتی تعداد زیادی مونوگرافی (تک نگاری) از روستاها، جوامع عشایری، صنایع دستی و برگزاری مراسم و آیین های مذهبی و ملی در قالب مطالعات مردم نگاری و یا مردم شناسی تهیه شده است.
تهیه مونوگرافی به صورت علمی و با روش مردم شناسی از سال 1343 آغاز شد.در دهه پنجاه و شصت تعداد زیادی مونوگرافی از مناطق مختلف ایران تهیه و به چاپ رسید. اغلب این نوشته ها توسط مردم شناسان مرکز مردم شناسی وزارت فرهنگ و هنر( بعد از انقلاب اسلامی پژوهشکده مردم شناسی) و موسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران تدوین گردید.
مونوگرافی یکی از شیوه های جذاب در مطالعات مردم شناسی است. با این روش مطالعه و تکرار آن در سال های بعد می توان روند تحول اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی آن جامعه را ارزیابی کرد. از اساتیدی که در این زمینه آثار ارزشمندی را عرضه کردند می توان از ، هوشنگ پورکریم، ، نادر افشار نادری، علی بلوک باشی، اصغر کریمی و جواد صفی، غلامحسین ساعدی، جلال آل احمد نژاد و دیگران نام برد.


ایده فیلم
این فیلم بر اساس اطلاعات و اسناد مونوگرافی های تهیه شده از روستاهای مورد مطالعه از سال 1343 به بررسی تغییرات کالبدی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی مناطق مورد نظر در شرایط حال می پردازد.
مناطقی که در گذشته مورد مطالعه قرار گرفتند، روستاهایی بودند با شرایط فرهنگی و اقتصادی خاص نسبت به دیگر روستاها و اکنون تعدادی از آنها به مرکز بخش و گاه شهر تغییر یافته اند.
از تعداد بیش از 40 روستای مطالعه شده در نقاط مختلف ایران از سال 1343 تا اواخر دهه 60 با در نظر گرفتن تفاوت های فرهنگی و قومی و تنوع اقلیمی، سیزده روستا برای تولید یک مجموعه فیلم سیزده قسمتی و هر قسمت به مدت 50 دقیقه انتخاب شده است.
روستاهای مورد نظر عبارتند از:
هجیج (کرمانشاه)، ابیانه (کاشان)، زیارت (گرگان)، اورامانات تخت (کردستان)، حدبه (تالاب شادگان)، طالب آباد (ورامین)، هلیله (بوشهر)، خور (اصفهان)، زیارت (گرگان)، سما (مازندران)، افوس (اصفهان)، رمین (ساحل عمان)، ماسوله (گیلان)،
تهیه کننده مجموعه: فرهاد ورهرام
تهیه شده در شبکه مستند

کارگردانانی که موضوعات انتخاب شده را برای تولید فیلم به عهده گرفتند عبارتند از:
فرهاد ورهرام: فیلم «طالب آباد» از منوگرافی روستای «طالب آباد» تهران اثر «جواد صفی نژاد» در سال 1345، فیلم «بُنِه تاک» در روستای «هلیله» بوشهر بر اساس مونوگرافی «انگور دیم در بوشهر» از عباس گروسی با همکاری فرهاد ورهرام سال 1356، فیلم «سی و سه سال بعد هور دورق» در باره روستای «حدبه» در حاشیه «تالاب شادگان» بر بخش صید و صیادی در تالاب شادگان از فرهاد ورهرام 1362، فیلم «دیروز، امروز ابیانه» بر اساس یادداشت ها و تصاویر فیلم و عکس از سال 1353 الی 1380 فرهاد ورهرام، فیلم «اورامان تخت» بر اساس مونوگرافی اورامان تخت از فرهاد ورهرام سال 1370، فیلم «بندر هجیج بر اساس مونوگرافی روستای هجیج از هوشنگ پور کریم در سال 1345،نوشته هوشنگ پوركريم، هوشنگ. «دهكده حجيح»، انتشار درشماره شصت و ششم مجلع «هنر ومردم» فروردين 1347، فیلم «خبیص کهنه، شهداد نو» بر اساس مطالعات دکتر مستوفی در منطقه شهداد و کویر لوت از سال 1345 تا 1350.
مهدی باقری: فیلم «سما در میان ابرها» بر اساس مونوگرافی دهکده سما از هوشنگ پورکریم انتشار درشماره شصت و ششم مجله هنر ومرد، فروردين 1347، فیلم «زیارت در مه» بر اساس مونوگرافی دهکده زیارت نوشته هوشنگ پوركريم، مجله هنر و مردم، مهر ماه 1348، «خور بر کرانه کویر نمک» بر اساس مونوگرافی «بر ساحل کویر نمک»، نوشته عبدالکریم حکمت یغمایی، 1370.
مازیار مشتاق گوهری، فیلم روستای «رمین»، بر اساس شیوه های صید در ساحل عمان، نوشته فرهاد، 1362.
هادی آفریده: فیلم « افوس»، بر اساس مونوگرافی « دهكده افوس» نوشته محمدحسن سرمدی. مجله هنر
و مردم، 1350
بابک بهداد: فیلم «سرزمین ماه کوچک»، بر اساس مونوگرافی «نگاهی به ماسوله سرزمین محسور کننده»
از فریده گلبو، مجله هنر و مردم، 1357.

نظر دادن